Brzuch w ciąży – twardy czy miękki? Na pytanie czy brzuch w ciąży powinien być twardy czy miękki nie ma jednej, prawidłowej odpowiedzi. To dlatego, że wszystko zależy od fazy ciąży w której obecnie się znajdujesz. Twardnienie brzucha może budzić niepokój, jednak zazwyczaj jest to całkiem normalne zjawisko w ostatnim etapie Co dzieje się w 15. tygodniu ciąży w ciele kobiety . Dziecko aktywnie się rozwija, zmiany zachodzą w macicy. W tym okresie może rosnąć wystarczająco wolno, więc w 15 tygodniu ciąży brzuch wielu przyszłych jest raczej mały, ale macicę łatwo bada się przez jamę brzuszną. 15 tydzień ciąży to czas, kiedy płód powiększył się do wielkości pomarańczy. Ciąża jest coraz bardziej zaawansowana, mocno odczuwalna fizycznie i psychicznie. Dziecko wkłada paluszki do buzi, ma silne i skoordynowane ruchy, odczuwa emocje mamy, porusza palcami stóp i rąk. 25 tydzień ciąży – dolegliwości. W 25 tygodniu ciąży pojawić mogą się nowe dolegliwości. Kobiety w tym okresie mogą mieć problem z wzięciem pełnego oddechu, ponieważ dziecko uciska przeponę. Pojawić może się także ból kręgosłupa spowodowany już dość sporym brzuszkiem. Przyszłym mamom w 25 tygodniu ciąży może Licząc od tego momentu, ciąża u psa trwa około 2 miesiące – od 56 do 70 dni. Dokładny czas trwania psiej ciąży, czyli liczba dni od zapłodnienia do porodu, zależy od takich cech suki, jak jej wielkość, wiek i rasa, a także od przeróżnych czynników środowiskowych. Ciąża u psa tydzień po tygodniu Sprzątanie w ciąży jest dozwolone, ale tylko wtedy, gdy zdrowy rozsądek podpowiada przyszłej mamie, jak robić to bezpiecznie. Nieumyte okna czy nieprzekopany ogródek to nie koniec świata, dla którego warto ryzykować zdrowie swojego dziecka. Ciąża trwa tylko 9 miesięcy i jest dobrym argumentem, by dać sobie trochę taryfy ulgowej. . Witam jestem w 15 tygodniu ciąży. Czasami lekko pobolewa mnie brzuch, to nie jest mocny ból i nie w podbrzuszu, lecz mniej więcej po środku brzucha, tylko dość delikatny. Wczoraj też odczowałam dość wyraźne kłucia z prawej strony brzucha. W 13 tyg byłam na usg, a tuż po świętach wielkanocnych u ginekologa prowadzącego ciaze. Z wyników krwi i usg stwierdził, że ciąża rozwija się prawidłowo. Czy te pobolewanie może być groźne? KOBIETA, 19 LAT ponad rok temu Ginekologia USG ciąży Ból brzucha Ciąża Ból podbrzusza Wstyd nie zapytać - ciąża bez opryszczki Lek. Aleksandra Witkowska Lekarz medycyny rodzinnej, Warszawa 82 poziom zaufania Może tak być, ponieważ macica się powiększa. O ile wykluczono patologię, to nie ma się czego obawiać 0 redakcja abczdrowie Odpowiedź udzielona automatycznie Nasi lekarze odpowiedzieli już na kilka podobnych pytań innych znajdziesz do nich odnośniki: Jestem w ok. 5 tygodniu ciąży a zarodka nie ma – odpowiada Dr n. med. Anna Wilczyńska Ból podbrzusza i boków brzucha w 15 tygodniu ciąży – odpowiada Dr hab. n. med. Marek Bulsa Bóle brzucha w ciąży – odpowiada Lek. Marta Gryszkiewicz Bóle krzyża i brzucha w 5. tygodniu ciąży – odpowiada Dr Katarzyna Lewicka Bolesne skurcze w 33. tygodniu ciąży – odpowiada Lek. Marek Walczyk Co oznacza ten ból brzucha w 21 tygodniu ciąży? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Bóle brzucha w 16 tygodniu ciąży – odpowiada Lek. Katarzyna Szymczak Dlaczego boli mnie brzuch w 22 tygodniu ciąży? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Dlaczego mam ten ból podbrzusza w 28 tygodniu ciąży? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Bóle brzucha w 5 tygodniu ciąży – odpowiada Dr n. med. Jacek Tulimowski artykuły Okres w ciąży - co oznacza krwawienie? Co robić? Okres w ciąży? To niemożliwe, choć obserwuje go u Ból podbrzusza w ciąży - etapy ciąży, oznaki poronienia, postępowanie Ból podbrzusza w ciąży to powszechna dolegliwość, 13 tydzień ciąży - kalendarz ciąży. Wygląd dziecka, wielkość brzucha 13 tydzień ciąży to koniec 3 miesiąca i 1 trymestr Jest to 4. miesiąc ciąży, a tym samym niedawno rozpoczął się drugi jej trymestr. – Najbardziej precyzyjne jest określanie czasu ciąży tygodniami. Miesiące są niedokładną klasyfikacją i powodować mogą spore nieścisłości, dlatego przez lekarzy nie są w ogóle stosowane. Biorąc pod uwagę dynamiczny rozwój płodu, a także rekomendacje dotyczące badań, jedynym sposobem jest określanie czasu ciąży w tygodniach – zaznacza dr Bartosz Godek, rezydent położnictwa i ginekologii. 15. tydzień ciąży - wielkość i rozwój dziecka Dziecko w 15. tygodniu ma długość ciemieniowo-siedzeniową (CRL) 12-14 cm. Powinno ważyć w tym czasie 100-150 gramów. U płodu można też zaobserwować ruchy oddechowe, które świadczą o prawidłowym rozwoju, który umożliwia przystosowywanie dziecka do przyszłego życia poza macicą mamy. Drzewo oskrzelowe płodu cały czas dzieli się na oskrzeliki. Jest to również czas intensywnego wzrostu – płód rośnie około 5 centymetrów na jeden miesiąc. Wtedy też jego nerki wydzielają mocz, który jest wydalany do jamy owodni, a następnie połykany przez dziecko i znów wydalany. Przysadka dziecka syntezuje hormony, takie jak TSH czy hormon wzrostu, a tarczyca zaczyna magazynować jod. 15. tydzień ciąży - badanie USG Dr Bartosz Godek tłumaczy: – W badaniu ultrasonograficznym lekarz ginekolog obserwuje w 15. tygodniu ruchy dziecka, mimo że przyszła mama może ich jeszcze nie odczuwać, szczególnie jeśli jest pierworódką. Sprawny ultrasonografista może też dostrzec już płeć płodu. Zgodnie z rekomendacjami PTGiP USG drugiego trymestru wykonuje się między 18. a 22. tygodniem ciąży i jest to USG połówkowe. Ponadto jeśli jest potrzebna ewentualna amniopunkcja wykonuje się ją po 15. tygodniu ciąży. 15. tydzień ciąży - jak rośnie brzuch kobiety? Zazwyczaj w tym czasie jeszcze brzuch kobiety ciężarnej nie jest jeszcze widoczny. Należy pamiętać, że w przypadku ciąży bliźniaczej brzuszek jednak rośnie szybciej i może być już zauważalny. Jest to jednak bardzo indywidualna kwestia i zależy od budowy ciała każdej kobiety. Co ciekawe, mamy, które nie są w pierwszej swojej ciąży, mogą już zacząć odczuwać ruchy swojego dziecka. Trzeba jednak uważać, aby nie pomylić ich przez przypadek z łudząco podobnymi, szczególnie na początku, ruchami perystaltycznymi jelit. W 15. tygodniu ciąży, gdy brzuszek jeszcze wyraźnie nie rośnie, wiele kobiet decyduje się na spanie na brzuchu. Są to jednak ostatnie momenty przed zmianą ułożenia ciała w trakcie snu na pozycję na boku. 15. tydzień ciąży - samopoczucie i dolegliwości Kobieta ciężarna w drugim trymestrze czuje się zazwyczaj znacznie lepiej niż na początku ciąży. Mijają nieprzyjemne dolegliwości, takie jak wymioty i nudności pojawiające się szczególnie w godzinach porannych. Dużo przyszłych mam zauważa teraz spory przypływ energii. Z tego też powodu jest to najlepszy i najbezpieczniejszy moment w ciąży na podróże. Niestety pojawiać mogą się bóle kręgosłupa oraz zaparcia. Część kobiet skarży się na swędzące miejsca na skórze oraz tworzące się na niej rozstępy. Dużą rolę w ich etiologii ma podłoże genetyczne. Jeśli w twojej rodzinie w trakcie ciąży kobiety miały rozstępy, istnieje duże ryzyko, że również będziesz się z nimi zmagać. Nie udowodniono zaś bezpośredniego wpływu stosowanych kremów na ich występowanie. Kremy zapobiegają jednak swędzeniu rozciągającej się skóry – szczególnie na brzuchu. Ważne jest, aby w czasie ciąży kontrolować przyrost masy ciała. Nie można jeść za dwoje. Dieta powinna być zróżnicowana i dobrze zbilansowana. W zależności od wyjściowej masy ciała kobiety jej dieta w ciąży powinna być o odpowiednią ilość kalorii bogatsza. 15 tydzień ciąży to 13 tydzień życia dziecka — trwa 4 miesiąc ciąży i drugi trymestr. Podczas tego tygodnia płód intensywnie rośnie. Zmieniają się jego proporcje: głowa robi się mniejsza w stosunku do tułowia, wydłużają się wreszcie dolne kończyny. Dziecko intensywnie się porusza, trenując mięśnie i przygotowując je do podjęcia przyszłych funkcji. Niemal cała powierzchnia ciała płodu reaguje już na bodźce, stopniowo rozwijają się poszczególne zmysły. W 15 tygodniu ciąży niektóre przyszłe mamy mogą już poczuć ruchy płodu. Dlatego zobacz, jakie objawy są charakterystyczne dla tego czasu i jak radzić sobie z typowymi dolegliwościami. Sprawdź też, jak dbać o skórę ciąży i które zabiegi kosmetyczne są w pełni bezpieczne, a których lepiej jest unikać. Jak rozwija się płód w 15 tygodniu ciąży? Jak wygląda płód w 15 tygodniu ciąży? Objawy w 15 tygodniu ciąży Przebarwienia w ciąży: jak dbać o skórę? Rozstępy w ciąży: jak dbać o skórę? Inne problemy skórne w ciąży Zabiegi kosmetyczne w trakcie ciąży: które są bezpieczne, a z których lepiej zrezygnować? Jak rozwija się płód w 15 tygodniu ciąży? 15 tydzień ciąży to 13 tydzień życia płodu. Trwa 4 miesiąc ciąży i drugi trymestr. W tym tygodniu nie zachodzą żadne poważne zmiany, natomiast ma miejsce intensywny wzrost tułowia, dzięki któremu głowa płodu powoli uzyskuje odpowiednie proporcje. Znacznie dłuższe są już także kończyny dolne, które rozwijają się nieco później od kończyn górnych — te osiągnęły już swoją docelową długość. Stopniowo zaczynają zmieniać się rysy twarzy, ponieważ oczy zbliżają się coraz bardziej ku przodowi, a uszy przesuwają się nieco do góry. Cały czas prostuje się głowa, a szyja jest już dobrze ukształtowana. Na podstawie zewnętrznych narządów płciowych można rozpoznać płeć dziecka. Już niedługo w jajnikach płodów żeńskich zaczną powstawać pęcherzyki pierwotne z komórkami jajowymi. Płód stopniowo zaczyna pokrywać się meszkiem włosowym, czyli lanugo — proces ten będzie trwał aż do 20 tygodnia ciąży, kiedy pokryje się nim cały. Jednocześnie trwa powstawanie skóry właściwej, a w naskórku wydzielana jest już melanina, czyli substancja odpowiadająca za pigmentację1. Kości coraz szybciej twardnieją i zdolne są do gromadzenia rosnącej ilości wapnia — dlatego przy badaniu radiologicznym płodu na tym etapie można by już uwidocznić cały szkielet2. W dalszym ciągu rozwija się również szpik kostny. Pomimo twardnienia, kości nadal będą stosunkowo elastyczne aż do porodu, co pomoże dziecku w przejściu przez miednicę, a potem pochwę3. W 15 tygodniu ciąży płód intensywnie się porusza Jego aktywność staje się stopniowo nie tylko coraz większa, ale też bardziej celowa, zorganizowana i obejmująca konkretne grupy mięśniowe. Można użyć w stosunku do niej określenia „trening mięśniowy” — dzięki niemu płód zdobywa i ćwiczy umiejętności potrzebne w przyszłości. Od ok. 14 tygodnia ciąży funkcjonują już mięśnie niezbędne do ssania, oddychania, artykulacji czy chwytania i niemal od początku podlegają takiemu treningowi. Płód może kopać, ruszać palcami, zginać i obracać kończyny czy nawet ściągać brwi. Mniej więcej w tym samym czasie możemy zaobserwować też spontaniczne podnoszenie górnej wargi, będące zaczątkiem późniejszego odruchu ssania. Co ciekawe, dzięki ukształtowanym już w 3 miesiącu ciąży strunom głosowym, dziecko może płakać jeszcze przed narodzeniem — udowodnił to eksperyment polegający na wstrzyknięciu do pęcherza płodowego bańki powietrza. W 15 tygodniu ciąży mają też miejsce pierwsze spontaniczne ruchy przypominające oddychanie, podczas których następuje skurcz klatki piersiowej4. Około 14-15 tygodnia ciąży niemal całe ciało płodu jest już wrażliwe na dotyk Poza czubkiem głowy i jej bokami, co ma zapewnić mu bardziej komfortowe przyjście na świat. Płód może też mieć już swoją ulubioną pozycję; chociaż ucisk na brzuch czy jego dotykanie nie są dla niego niebezpieczne lub nieprzyjemne, może reagować na nie intensywnymi ruchami5. Między 15 a 18 tygodniem ciąży wieloródki mogą już poczuć ruchy dziecka; pozostałe kobiety muszą na to poczekać mniej więcej do 18 tygodnia6. 1. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Hieronim Bartel, Embriologia: podręcznik dla studentów, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 2012 2. Abrahams Peter, Ciąża. Wszystko, co trzeba wiedzieć od poczęcia do porodu, Świat Książki, Warszawa 2009 3. Dr Anderson John, Dr Boogert Tom, Dr Greg Kesby, O’Connor Janette, Dr Robertson Robert, Dr Scott Fergus, Kalendarz mojej ciąży, wydawnictwo Feeria 4, 5. Kornas-Biela Dorota, Prenatalny rozwój dziecka, 6. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Jak wygląda płód w 15 tygodniu ciąży? W 15 tygodniu ciąży płód mierzy mniej więcej 10 cm (CRL) i waży około 70 gramów. Jego długość stopy (FL) wynosi ok. 12 mm7. Pamiętajmy jednak, że tempo wzrostu i nabierania masy jest kwestią indywidualną. Największą zmianą zachodzącą w ciągu ostatnich dni jest zwiększenie rozmiaru całego ciała w stosunku do głowy płodu — głowa stanowi już nieco mniej niż 1/3 całej jego wielkości. Jest też znacznie bardziej wyprostowana, dzięki dobrze ukształtowanej szyi. Zauważalnie dłuższe są kończyny dolne, coraz lepiej widoczne są zaczątki paznokci na paluchach8. Przez bardzo cienką skórę widać rozwijający się system krwionośny, jednak niektóre miejsca pokrywać już może meszek płodowy, który później przekształci się w owłosienie. Podczas badania USG często można zaobserwować, jak płód „ssie” kciuk9. 7, 8. Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. 9. Abrahams Peter, Ciąża. Wszystko, co trzeba wiedzieć od poczęcia do porodu, Świat Książki, Warszawa 2009 Objawy w 15 tygodniu ciąży 15 tydzień ciąży to czas, kiedy ustępują już mdłości i wymioty. Kobietom nie dokucza także konieczność częstego korzystania z toalety, ponieważ macica unosi się i nie uciska już pęcherza moczowego. Macica jest teraz mniej więcej wielkości melona, a jej dno można wyczuć prawie w połowie drogi między spojeniem łonowym a pępkiem. Przyszła mama może już zauważyć, że niektóre ubrania robią się za ciasne w talii. Z reguły ciężarne w tym okresie mają spory apetyt, rozpoczyna się też czas systematycznego przybierania na wadze. W II trymestrze przyrost wagi wynosi mniej więcej 5-7 kg; kobieta może się spodziewać, że co tydzień przytyje ok. 0,5 kg10. Ze względu na lepsze samopoczucie i odczuwany często przypływ energii, wiele kobiet w drugim trymestrze chętnie podejmuje współżycie seksualne. Nie ma do tego przeciwwskazań, o ile ciąża przebiega w prawidłowy sposób — nie należy obawiać się zrobienia krzywdy dziecku, ponieważ jest ono w naturalny sposób chronione i nic mu nie grozi w związku z taką aktywnością. Wzrost macicy oraz zmiany hormonalne powodujące zatrzymywanie płynów w organizmie oraz rozluźnienie ścięgien i więzadeł, a także rozrost i rozmiękczenie tkanki chrzęstnej i kostnej, stają się przyczyną częstych w drugim trymestrze dolegliwości bólowych. Mogą one dotyczyć: – podbrzusza, – stawów krzyżowo-biodrowych, – również okolic lędźwiowo-krzyżowych11. Część kobiet odczuwa również dolegliwości związane z zespołem cieśni nadgarstka, nazywanego też zespołem kanału nadgarstka. Chociaż najczęściej diagnozuje się go w trzecim trymestrze ciąży, to w przypadku wielu kobiet objawy pojawić się mogą znacznie wcześniej. W 15 tygodniu ciąży wieloródki mogą już po raz pierwszy poczuć ruchy płodu (dzieje się to najczęściej między 15 a 18 tygodniem ciąży). Są na razie bardzo delikatne, przypominają łaskotanie czy mrowienie. W przypadku kobiet, które jeszcze nie rodziły, ruchy wyczuwalne są najczęściej między 18 a 20 tygodniem ciąży12. Warto wiedzieć Zespół cieśni nadgarstka a ciąża W kanale nadgarstka przebiega nerw pośrodkowy. Ucisk na niego powodować może szereg nieprzyjemnych dolegliwości, które u kobiet ciężarnych pojawiają się częściej niż u innych. Do najczęściej występujących objawów zespołu kanału nadgarstka zaliczyć możemy: – drętwienie palców (kciuk, palec wskazujący, palec długi i palec serdeczny) i zaburzenia czucia, – ból rąk, – wypadanie przedmiotów z rąk, – także obniżenie sprawności manualnej; dotyczy zwłaszcza wykonywania czynności wymagających precyzji. Charakterystyczne jest nasilenie objawów w nocy czy budzenie się ze zdrętwiałymi dłońmi. Objawy dotyczyć mogą obu dłoni, co zdarza się często właśnie w przypadku kobiet ciężarnych. Możliwe jest również promieniowanie objawów w kierunku przedramienia. Dlaczego zespół cieśni nadgarstka często pojawia się podczas ciąży? Okazuje się, że ciąża może być czynnikiem ryzyka z wielu względów jak – ucisk nerwu pośrodkowego wynikający ze zwiększonego zatrzymywania płynów w ciele kobiety ciężarnej (szczególnie prawdopodobne u kobiet rodzących po raz pierwszy i borykających się z obrzękami), – zmiany w zakresie gospodarki hormonalnej, – również cukrzyca ciężarnych, związana ze spowolnieniem przewodzenia impulsów nerwowych. Jak można leczyć zespół cieśni nadgarstka? – Zespół cieśni nadgarstka nie jest często diagnozowany, ponieważ wiele kobiet, u których objawy nie są bardzo nasilone, nie podejmuje żadnych działań w tym celu. Warto go jednak nie lekceważyć, możliwa jest bowiem znacząca poprawa komfortu kobiety. – W trakcie ciąży stosuje się przede wszystkim usztywnienie nadgarstka przez założenie ortezy. – Innym rozwiązaniem jest odpowiednia fizykoterapia. – Wskazana jest dieta ograniczająca spożycie soli, sprzyjającej zatrzymywaniu wody w organizmie. – Również leczenie operacyjne czy blokada sterydowa stosowane są tylko w skrajnie nasilonych przypadkach. Źródło: Bręborowicz Maciej, Gruca-Stryjak Karolina, Krzyścin Mariola, Romanowski Leszek, Bręborowicz Grzegorz, Objawy zespołu kanału nadgarstka w ciąży i połogu, materiały ze strony Na początku II trymestru mogą pojawić się pewne niezbyt nasilone dolegliwości, które często nie są kojarzone z ciążą. Mowa tu o uczuciu zatkanego nosa (pomimo braku infekcji), zatykaniu się uszu, krwawieniach z nosa czy krwawieniu dziąseł. O ile objawy te nie są bardzo nasilone, nie ma powodu do niepokoju — są związane ze zwiększonym dopływem krwi do błon śluzowych. Warto unikać pomieszczeń, gdzie powietrze jest wyjątkowo suche; można też skorzystać z nawilżaczy powietrza. Innym nietypowym objawem jest tzw. pregnezja, nazywana amnezją ciążową. Temat wciąż budzi kontrowersje, ponieważ brak jest jednoznacznego potwierdzenia występowania tego zjawiska — część badań wskazuje na jego istnienie, inne wręcz przeciwnie. Zakłada się jednak, że pod wpływem „huśtawki hormonalnej” oraz dużego obciążenia organizmu i stresu, podczas II trymestru kobiety często zapominają o różnych sprawach, mają problemy z koncentracją czy wykonywaniem kilku czynności jednocześnie. Objawy te ustępują na dalszym etapie ciąży13. Włosy i paznokcie w trakcie ciąży – W czasie ciąży paznokcie rosną bardzo szybko, choć jednocześnie stają się bardziej podatne na złamania. – Widoczny jest szybszy wzrost włosów, które zarazem stają się grubsze i wyglądają bardzo zdrowo. Taka sytuacja związana jest z wydłużeniem fazy wzrostu włosów pod wpływem estrogenów. – Musimy jednak pamiętać, że po porodzie dochodzi do wypadania dużej części włosów, co jest zjawiskiem w pełni naturalnym; nie powinno budzić obaw. – Należy się również liczyć z wystąpieniem hirsutyzmu, czyli pojawieniem się włosów w miejscach, w których zwykle występują u mężczyzn np. twarz czy ręce. Jest to efektem zwiększonego poziomu androgenów. Najczęściej hirsutyzm mija po porodzie, chociaż w niektórych przypadkach niezbędna będzie depilacja. Źródło: Poradnik dla kobiet w ciąży, materiały Fundacji Szczęśliwe Macierzyństwo, Inne objawy mogące towarzyszyć kobiecie w 15 tygodniu ciąży to – objawy skórne (powstawanie przebarwień, początek tworzenia się rozstępów), – częste gazy i wzdęcia, – duszności czy zadyszka, – obrzęki nóg i dłoni, – zmęczenie i drażliwość (powinny już powoli ustępować), – także obrzmienie i tkliwość piersi, – powstawanie żylaków, – również wzrost włosów oraz paznokci. Problemy z trawieniem w II trymestrze: jak można sobie pomóc? Ustąpienie nudności, wymiotów czy wrażliwości na zapachy to dla wielu kobiet ogromna ulga. W drugim trymestrze mogą nasilić się natomiast dolegliwości ze strony układu trawiennego, które trwają przez cały okres ciąży. Jedną z nich są uporczywe zaparcia, związane ze spowolnieniem procesów trawiennych. Istnieje kilka sposobów na walkę z nimi: – wypijanie dużej ilości wody: powinny być to minimum 2 litry wody dziennie, – spożywanie produktów z dużą ilością błonnika: przyspieszy on trawienie, znajdziemy go w produktach zbożowych z pełnego ziarna, świeżych warzywach oraz owocach, – aktywność fizyczna: skutecznie pobudza perystaltykę jelit, nawet jeśli jest to tylko krótki spacer, – również środki przeczyszczające: ale tylko te przeznaczone dla kobiet w ciąży, niepodrażniające jelit. Innym problemem jest towarzysząca wielu kobietom niemal od samego początku ciąży zgaga. Oto kilka sposobów, by sobie z nią radzić: – spożywanie dość często niewielkich porcji jedzenia: zamiast dużych porcji jedzonych np. dwa razy dziennie, – unikanie dań ostrych, tłustych czy kwaśnych, – mleko lub jogurt naturalny spożywane między posiłkami pomagają w zneutralizowaniu kwasu żołądkowego, – jedzenie w jak najbardziej wyprostowanej pozycji pomoże uniknąć dodatkowego ściskania żołądka, – także spanie z wysoko ułożoną głową pomoże zniwelować występowanie nieprzyjemnych objawów w nocy. Źródło: Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 10, 11. Urtnowska Katarzyna, Bułatowicz Irena, Radzimińska Agnieszka, Woźniak Magdalena, Wiśniewski Jacek, Zukow Walery, Fizjologiczne zmiany w układzie ruchu ciężarnej oraz związane z tym dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-krzyżowego, 12. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 13. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Przebarwienia w ciąży: jak dbać o skórę? Przebarwienia ciążowe pojawiają się najczęściej w drugim trymestrze ciąży, chociaż jest to kwestią indywidualną. Tworzą się w wyniku zwiększonej pigmentacji, polegającej na odkładaniu się większej ilości melaniny — cały ten proces związany jest z działaniem hormonów, zwłaszcza estrogenów14. Jednym z pierwszych przebarwień jest to powstające wokół brodawek sutkowych. Pojawiają się one również w okolicach krocza, przyczyniają do ciemnienia pieprzyków, znamion oraz blizn. Charakterystyczna dla kobiet w ciąży jest linea nigra (kresa ciemna), czyli ciemna kreska biegnąca mniej więcej od pępka w dół brzucha — czasem pojawia się już na początku II trymestru, kiedy indziej nieco później, a u niektórych kobiet w ogóle nie jest widoczna. Przebarwienia na twarzy określamy mianem ostudy ciążowej. Ciemniejsza skóra pojawia się zwykle na policzkach, czole oraz w pobliżu grzbietu nosa. Pojawiające się w czasie ciąży przebarwienia są w pełni naturalne i nie świadczą o żadnych nieprawidłowościach. Większość z nich znika jakiś czas po porodzie. Warto wiedzieć, że przebarwienia mogą jeszcze bardziej ciemnieć pod wpływem słońca — dlatego dobrym rozwiązaniem będzie sięgnięcie po bezpieczne dla kobiet w ciąży kremy z wysokimi filtrami UV (SPF 50+). Jeśli przebarwienia stanowią dla nas duży problem estetyczny, możemy też sięgnąć po naturalne kremy rozjaśniające np. na bazie ogórków15. 14. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 15. Dr n. med. Bień Agnieszka, mgr Turkosz Agnieszka, mgr Stadnicka Sabina, Kasprzak Joanna, Jamróg Magdalena, Zabiegi pielęgnacyjne i pielęgnacja skóry kobiety ciężarnej, Rozstępy w ciąży: jak dbać o skórę? II trymestr to czas pojawiania się pierwszych rozstępów skórnych. Najczęściej możemy zaobserwować je na brzuchu, piersiach, pośladkach oraz udach. Na początku mają barwę sinoczerwoną, stopniowo robią się bladoróżowe. Ich tworzenie się jest wynikiem rozciągania skóry spowodowanego wzrostem macicy oraz działania hormonów powodujących naruszenie struktury włókien kolagenowych. Za sprawą wydzielanego przez korę nadnerczy kortyzolu synteza kolagenu i elastyny ulega zaburzeniu. Te odpowiadające za elastyczność skóry struktury nie są więc teraz w stanie zapewnić jej wystarczającej odporności na rozciąganie. Dodatkowo podczas ciąży ma miejsce zwiększenie wytwarzania mediatorów zapalnych, co pogłębia degradację struktur odpowiadających za elastyczność16. Rozstępy pojawiają się właściwie u każdej kobiety (dokładnie u 90% przyszłych mam17), jednak ich ilość oraz nasilenie to kwestia indywidualna, w dużej mierze warunkowana genetycznie. Nie bez znaczenia jest także wiek kobiety oraz jej tryb życia przed ciążą; młodszy wiek i aktywność fizyczna sprzyjają utrzymaniu jędrności skóry i sprawiają, że jest mniej podatna na postawanie rozstępów. Warto podkreślić, że powstawanie rozstępów jest w pełni naturalne. Nie da się całkowicie wyeliminować ich powstawania, jednak dbając o kondycję skóry, możemy obniżyć ich widoczność i sprawić, że skóra szybciej powróci do pierwotnego stanu. Pierwsze rozstępy możemy zauważyć najczęściej około 5-7 miesiąca ciąży, jednak profilaktykę przeciwko ich powstawaniu warto wdrożyć już w pierwszym trymestrze. Dobrze sprawdzają się – emolienty, czyli substancje służące do natłuszczania skóry, – również substancje nawilżające, – balsamy czy kremy zawierające witaminę E, kolagen i elastynę, – także specjalne kremy przeciwko rozstępom, – masaż miejsc podatnych na powstawanie rozstępów (poza brzuchem!) szorstką gąbką czy szczotką, w celu poprawienia krążenia. Pamiętajmy oczywiście, że wszystkie kosmetyki powinny być przeznaczone dla kobiet w ciąży i nie zawierać substancji szkodliwych dla płodu. Jeżeli przez dłuższy czas po porodzie rozstępy będą nadal bardzo widoczne, możemy skorzystać z takich metod jak ich rozjaśnianie, peelingi czy specjalne zabiegi kosmetyczne polegające na spłycaniu oraz wygładzaniu powstałych zmian. Będzie to jednak możliwe dopiero po zakończeniu karmienia piersią. Kosmetyki w ciąży: TAK NIE – specjalne kosmetyki przeznaczone dla kobiet ciężarnych – masło kakaowe – witaminy C i E – masło shea, czyli karite – kolagen i elastyna- składniki pochodzenia roślinnego takie jak wąkrotka azjatycka, ekstrakt z soi, kasztanowiec indyjski – także masło awokado – retinol – kwas salicylowy – nadtlenek benzoilu – niektóre olejki eteryczne np. szałwiowy, bergamotowy, rozmarynowy, cedrowy – fluor – amoniak – syntetyczne detergenty – triklosan, tetracykliny, kwas azelainowy – duża ilość konserwantów – także kwasy owocowe o wysokim stężeniu kwasów AHA Źródło: Poradnik dla kobiet w ciąży, materiały Fundacji Szczęśliwe Macierzyństwo, dr n. med. Bień Agnieszka, mgr Turkosz Agnieszka, mgr Stadnicka Sabina, Kasprzak Joanna, Jamróg Magdalena, Zabiegi pielęgnacyjne i pielęgnacja skóry kobiety ciężarnej, 16, 17. Poradnik dla kobiet w ciąży, materiały Fundacji Szczęśliwe Macierzyństwo, Inne problemy skórne w ciąży Jednym z częstych problemów skórnych dotykających kobiety w II trymestrze ciąży jest świąd. Zazwyczaj dotyczy on skóry powiększającego się brzucha, a wśród jego przyczyn wymienić można: – zmianę pracy gruczołów odpowiadających za właściwe natłuszczenie i nawilżenie skóry (wywołaną „burzą hormonów”), – napięcie skóry na brzuchu, związane ze stopniowym zwiększaniem się jego obwodu. Pragnąc zniwelować uporczywy świąd, należy działać dwutorowo: z jednej strony wzmacniać włókna skóry, dzięki czemu nie będzie tak podatna na rozciąganie; z drugiej natomiast zadbać o jej właściwe nawilżenie. Pomocne będą naturalne tłuszcze roślinne np. masło z awokado18. Kolejnym częstym problemem jest nasilenie łojotoku i silniejsze pocenie się w czasie ciąży, związane ze zwiększoną aktywnością gruczołów. Szczególnie odczuć to mogą kobiety mające skłonności do powstawania trądziku. Warto postawić na bardzo delikatne preparaty oczyszczające skórę o lekkiej konsystencji. Pomocne będą również regularne peelingi, które pozwolą pozbyć się martwego naskórka i uzyskać odpowiedni poziom nawilżenia. Inną dolegliwością, która pojawiać się może już w I trymestrze, a w II zwykle się nasila, jest powstawanie tzw. pajączków, czyli widocznych pod skórą sieci cienkich naczyń krwionośnych. Są one wynikiem zmian w układzie krążenia oraz działania hormonów. Dla większości kobiet stwarzają głównie problem natury estetycznej — można go niwelować, stosując np. kremy na bazie mięty czy kasztanowca indyjskiego19. Warto jednak pamiętać, że „pajączki” mogą w późniejszym stadium przerodzić się w żylaki. Dobrym pomysłem będzie więc noszenie specjalnych rajstop przeciwżylakowych czy unikanie długiego przebywania w pozycji stojącej lub siedzącej. W czasie ciąży trudno do końca przewidzieć, jak zareaguje skóra — jest to w dużej mierze kwestia indywidualna. Dlatego część kobiet pod wpływem zmian hormonalnych wygląda kwitnąco, inne borykać się muszą z poważnymi problemami skórnymi. Zawsze dobrym rozwiązaniem będzie profilaktyka: zadbanie o odpowiednie nawilżenie, oczyszczenie i ujędrnienie skóry. 18, 19. Poradnik dla kobiet w ciąży, materiały Fundacji Szczęśliwe Macierzyństwo, Zabiegi kosmetyczne w trakcie ciąży: które są bezpieczne, a z których lepiej zrezygnować? W II trymestrze ciąży wiele kobiet czuje się lepiej i ma więcej energii. Dlatego warto wykorzystać ten czas do zadbania o swoje ciało, dla którego ciąża jest tak dużym obciążeniem. W tym czasie bezpiecznie stosować można wiele zabiegów kosmetycznych np.: – farbowanie włosów farbą bez amoniaku (w I trymestrze farbowanie włosów w ogóle jest niewskazane), – zabiegi upiększające paznokcie (nie istnieją dowody na ich szkodliwość dla płodu); z pewnością polecany jest manicure japoński, który nawilża i odżywia podatne na łamliwość płytki paznokci, – masaż relaksacyjny twarzy np. z użyciem olejku eterycznego; pomaga zapobiegać powstawaniu opuchlizny, redukuje stres, nawilża i ujędrnia skórę, – natryski naprzemienne (raz ciepła, raz zimna woda); mają pozytywny wpływ na układ krążenia oraz ujędrnienie skóry, – relaksujące kąpiele z olejkami eterycznymi, – także masaże (tylko te wykonywane przez profesjonalistów doświadczonych w masażu ciężarnych); redukują stres i napięcie, poprawiają stan skóry, mogą niwelować bóle mięśni, stawów i więzadeł, – stosowanie maseczek i ampułek z kwasem hialuronowym; pomogą w walce z przesuszoną skórą, – peelingi antycellulitowe; przydatne w profilaktyce rozstępów i przy ujędrnianiu skóry czy poprawie krążenia, – również maski na całe ciało; pomagają nawilżyć i ujędrnić skórę, zapobiegają powstawaniu rozstępów. Uwaga! Do wszystkich zabiegów stosujemy zawsze tylko kosmetyki przeznaczone dla kobiet w ciąży. Szczególną ostrożność należy zachować przy wyborze olejków eterycznych (najbezpieczniej będzie sięgnąć po te stworzone specjalnie z myślą o kobietach w ciąży). Polecane są cytrusowy, lawendowy, rumiankowy czy neroli. Unikać należy olejku z mięty, mirry, lauru czy bazylii. W szczególności niebezpieczne okazać się mogą olejki: szałwiowy, cedrowy, jaśminowy, jałowcowy, rozmarynowy i z bergamotki20. Jakich zabiegów kosmetycznych należy unikać w czasie ciąży? – Solarium: promieniowanie ultrafioletowe może mieć negatywny wpływ na płód, – też zabiegi kosmetyczne z wykorzystaniem fal radiowych i prądów np. jonoforeza czy galwanizacja, – depilacja ciepłym woskiem; może mieć negatywny wpływ na układ krążenia, – sauna; zwiększa ryzyko przedwczesnych skurczów macicy, – także zabiegi z wykorzystaniem promieniowania ultradźwiękowego; mogą wywołać poronienie, – zabiegi polegające na nakłuwaniu np. wykonywanie tatuażu lub makijażu permanentnego; ze względu na zwiększoną podatność na ból oraz ryzyko zakażenia, – również zabiegi polegające na rozjaśnianiu; wykazano ich negatywny wpływ na płód, – zabiegi bazujące na algach np. maseczki; oprócz intensywnego zapachu cechuje je możliwość przenikania do krwioobiegu, – kuracje przeciwtrądzikowe oraz powodujące podwyższenie ciśnienia np. drenaż21. 20, 21. Dr n. med. Bień Agnieszka, mgr Turkosz Agnieszka, mgr Stadnicka Sabina, Kasprzak Joanna, Jamróg Magdalena, Zabiegi pielęgnacyjne i pielęgnacja skóry kobiety ciężarnej, Źródła: Abrahams Peter, Ciąża. Wszystko, co trzeba wiedzieć od poczęcia do porodu, Świat Książki, Warszawa 2009 Dr Anderson John, Dr Boogert Tom, Dr Greg Kesby, O’Connor Janette, Dr Robertson Robert, Dr Scott Fergus, Kalendarz mojej ciąży, wydawnictwo Feeria Dr n. med. Bień Agnieszka, mgr Turkosz Agnieszka, mgr Stadnicka Sabina, Kasprzak Joanna, Jamróg Magdalena, Zabiegi pielęgnacyjne i pielęgnacja skóry kobiety ciężarnej, Bręborowicz Maciej, Gruca-Stryjak Karolina, Krzyścin Mariola, Romanowski Leszek, Bręborowicz Grzegorz, Objawy zespołu kanału nadgarstka w ciąży i połogu, materiały ze strony prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Hieronim Bartel, Embriologia: podręcznik dla studentów, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 2012 Kornas-Biela Dorota, Prenatalny rozwój dziecka, Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner Poradnik dla kobiet w ciąży, materiały Fundacji Szczęśliwe Macierzyństwo, Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Urtnowska Katarzyna, Bułatowicz Irena, Radzimińska Agnieszka, Woźniak Magdalena, Wiśniewski Jacek, Zukow Walery, Fizjologiczne zmiany w układzie ruchu ciężarnej oraz związane z tym dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-krzyżowego, Autor: Iza „II trymestr to czas pojawiania się pierwszych rozstępów skórnych. Najczęściej możemy zaobserwować je na brzuchu, piersiach, pośladkach oraz udach.” Piętnasty tydzień ciąży to czas, w którym najprawdopodobniej nie myślicie już o nieprzyjemnych objawach. Ciągłe zmęczenie i mdłości minęły, a Wy czujecie się już dużo lepiej. To dobry czas, by zadbać o siebie i powoli rozpocząć kompletowanie wyprawki. Nawet pomimo że do narodzin dziecka zostało jeszcze dwadzieścia pięć tygodni. Jak zmienia się Wasze ciało w tym czasie? Co dzieje się z płodem? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w tekście. Który to miesiąc ciąży? Piętnasty tydzień ciąży to jednocześnie trzynasty tydzień po zapłodnieniu. Jest to także drugi trymestr oraz czwarty miesiąc. Pamiętajcie jednak, że lekarze posługują się głównie terminologią tygodniową. 15. tydzień ciąży – zmiany w organizmie W piętnastym tygodniu ciało powoli zaczyna się zmieniać w widoczny dla inny sposób. Wasz brzuch ciążowy może już być zauważalny, gdyż macica znacznie wystaje nad spojeniem łonowym. Zwłaszcza jeśli rodziłyście już wcześniej – wtedy powłoki brzuszne są bardziej rozciągnięte. Brzuch ciążowy będzie także bardziej widoczny u kobiet szczupłych. Piętnasty tydzień jest zatem dobrym momentem na to, by powoli rozpocząć wymianę garderoby. Przede wszystkim zaopatrując się w elastyczne ubrania, które dostosowują się do ciała kobiety i rosną wraz z nią. Dotyczy to także biustonoszy ciążowych, zwiększających komfort w trakcie codziennych aktywności i spania. Ze względu na to, że zwiększają się Wasze kształty, koniecznie pamiętajcie o codziennej pielęgnacji skóry. Odpowiednie nawilżenie oraz ujędrnienie naskórka zmniejsza ryzyko pojawienia się rozstępów. Korzystajcie przy tym z olejków bądź kremów na rozstępy, które w swoim składzie posiadają substancje kojące skórę i jednocześnie zwiększające jej elastyczność. Rosnący brzuch wpływa także na zmniejszenie się komfortu przede wszystkim podczas snu. Trudno bowiem znaleźć sobie wygodną pozycję, która nie powoduje ucisku na organy wewnętrzne lub bólu pleców. Jeśli odczuwacie taki dyskomfort, jest to dobry czas by sprawić sobie poduszkę ciążową, która umożliwia zmniejszenie bólu kręgosłupa i ułatwia wygodne ułożenie się podczas leżenia. Piętnasty tydzień jest także czasem, w którym u kobiet w ciąży pojawiają się problemy żylne, przede wszystkim żylaki kończyn dolnych. Dzieje się tak ze względu na ucisk macicy na żyłę wrotną, co utrudnia transport krwi. Aby poprawić krążenie krwi w nogach możecie je masować, leżeć na lewym boku (wtedy ucisk jest mniejszy), a także korzystać z rajstop uciskowych. 15. tydzień ciąży – rozwój dziecka W piętnastym tygodniu ciąży płód waży już nawet osiemdziesiąt gramów i mierzy jedenaście centymetrów. Można przyrównać go do dużego jabłka. W tym czasie struktura jego kości twardnieje, a masa mięśniowa zwiększa się. Dzięki temu jego ruchy stają się coraz mocniejsze – płód wykonuje salta, macha kończynami, zgina je, a także porusza palcami. Jednak ruchy te są bardzo delikatne, przypominają raczej łaskotanie. Dlatego nie spodziewajcie się, że je poczujecie. Na pierwsze kopnięcia przyjdzie jeszcze czas. Piętnasty tydzień jest istotny dla rozwoju zmysłów płodu. Przede wszystkim to czas specjalizacji kubków smakowych i komórek węchowych. Dodatkowo oczy posiadają już komórki światłoczułe, które reagują na światło. Pamiętajcie jednak, że oczy płodu nadal są zamknięte. Jest on także w stanie odczuwać wszystko, co dzieje się naokoło – przede wszystkim bicie serca mamy. Płód wykazuje również wrażliwość na dotyk. Możecie zatem gładzić się po brzuchu, by zbudować z nim więź. Płód musi także ćwiczyć wszelkie odruchy, które umożliwiają organom rozwijanie się, a także przydadzą się już po porodzie. Dlatego „oddycha” płynem owodniowym, co stymuluje płuca do wzrostu – pamiętajcie, że one potrzebują najwięcej czasu na pełne ukształtowanie się. Poza tym maluch także przełyka, co przyda się podczas karmienia. W piętnastym tygodniu jest także w stanie ssać kciuk, dzięki czemu po porodzie będzie w stanie posilić się przy piersi mamy. Skóra płodu nadal jest delikatna i prześwitująca, jednak pojawia się na niej meszek płodowy. W trakcie porodu wytrze się on i pozostanie jedynie na głowie i brwiach. Jednak niektóre dzieci nadal mają drobne włoski na całym ciele, co jest całkowicie normalne. 15. tydzień ciąży – jakie badania W trakcie piętnastego tygodnia ciąży możemy wykonać kolejne badanie USG, jeśli nie było robione w przeciągu ostatniego miesiąca. Być może wykaże już ono płeć płodu. Aby jednak mieć pewność, warto poczekać do szesnastego tygodnia. To także czas, w którym zaleca się wykonanie tak zwanego testu potrójnego. Jest to badanie krwi, podczas którego sprawdza się stężenie beta hCG, estradiolu oraz białka AFP. Zalecane jest przede wszystkim tym kobietom, którym nie udało się wykonać genetycznego USG między dziesiątym a czternastym tygodniem ciąży. Umożliwia ono bowiem oszacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia zespołu Downa lub zespołu Edwardsa bądź też wad cewy nerwowej. Test powinny wykonać także kobiety po 35. roku życia oraz te, u których w rodzinie występują choroby genetyczne. Piętnasty tydzień ciąży jest również dobrym czasem, by zadbać o swoje zęby i dziąsła. Zwłaszcza jeśli podczas pierwszego trymestru borykałyście się z częstymi wymiotami. Mogą one bowiem powodować uszkodzenie szkliwa lub nawet ubytki, a także rozwinięcie się próchnicy. Choć mogłoby się wydawać, że nie są to najistotniejsze kwestie w tym okresie, choroby przyzębia mogą wpłynąć nawet na przedwczesny poród. Dlatego tak ważne jest, by w trakcie ciąży dbać o uzębienie i odwiedzać dentystę raz w miesiącu. Piętnasty tydzień ciąży to dla wielu kobiet spokojny czas, podczas którego większość nieprzyjemnych objawów już ustąpiła. To także moment, w którym brzuch zaczyna już powoli stawać się bardziej widoczny. Jak Wasze ciało będzie rozwijać się w następnym tygodniu? Co w szesnastym tygodniu dzieje się z płodem? O tym opowiemy w naszym następnym tekście z cyklu Kalendarz ciąży. >>

ciąża 15 tydzień brzuch